MORİNGA: İşlenmesi ve yetiştirilmesi
Giriş
Moringa oleifera, yaygın olarak “süpürge ağacı” olarak bilinir, benzersiz besin, tıbbi ve potansiyel endüstriyel kullanımları nedeniyle yüksek değer taşıyan bir bitkidir. Moringa oleifera’nın yetiştirilmesi, işlenmesi ve faydaları üzerine yapılan kapsamlı çalışmalar, bu konuda zengin bir akademik literatür birikimine yol açmıştır.
Yetiştirme ve Üretim
Moringa oleifera’nın yetiştirilmesi, verim ve kaliteyi en üst düzeye çıkarmak için özel tarımsal uygulamaları içerir. Mallenakuppe ve diğerleri (2015) tarafından belirtildiği üzere, bitki tropikal ve subtropikal iklimlerde iyi yetişir ve kurulduktan sonra minimal bakım gerektirir. Hızlı büyümesi ve kuraklığa dayanıklılığı, özellikle kurak bölgelerde yetiştirilmesi için uygun hale getirir (Mallenakuppe, R., ve diğerleri, 2015). Gandji ve arkadaşları (2018), Moringa oleifera’nın Benin Cumhuriyeti’nde kullanım ve yetiştirilme faktörlerini ayrıntılı bir şekilde incelemişlerdir (Gandji, K., ve diğerleri, 2018).
İşlenme ve Kullanım Alanları
Moringa oleifera yaprakları, yüksek besin değerleri ve sağlık yararları nedeniyle önemlidir. Kılıç ve Kılıç (2023), bu yaprakların mineral ve yağ asidi bileşenlerini analiz etmiş ve önemli besinsel değerlerini ortaya koymuştur (Kılıç, S., & Kılıç, M., 2023). Leone ve diğerleri (2015), yaprakların etnobotanik, fitokimyasal ve farmakolojik yönlerini kapsamlı bir şekilde gözden geçirmişlerdir, bu da Moringa’nın beslenme ve tıp alanında geniş kullanım potansiyelini göstermektedir (Leone, A., ve diğerleri, 2015).
Besin ve Tıbbi Özellikler
Moringa yaprakları, protein, vitaminler, mineraller ve antioksidanlar bakımından zengindir. Thapa, Poudel ve Adhikari (2019), Nepal bağlamında Moringa oleifera’nın besinsel özellikleri ve potansiyelini incelemişlerdir (Thapa, K., ve diğerleri, 2019). Yücel ve Tolon (2022) ise, ziraat ve su ürünlerindeki kavramsal ve olgusal yaklaşımlar çerçevesinde Moringa’nın kullanımını ele almışlardır (Yücel, B., & Tolon, M. T., 2022).
Besi ve Tarım Amaçlı Kullanımı
Nouman ve arkadaşları (2014), Moringa oleifera’nın hayvan besleme ve tarımsal uygulamalardaki potansiyelini detaylı bir şekilde inceler. Moringa’nın yüksek protein içeriği ve hızlı büyüme hızı, bu bitkiyi hayvancılıkta bir yem alternatifi olarak değerli kılar (Nouman, W., et al., 2014). Bu çalışma, Moringa’nın tarım ve hayvancılıkta nasıl entegre edilebileceğine dair değerli bilgiler sunar.
Ekonomik ve Endüstriyel Potansiyeli
Ojiako, Adikuru ve Emenyonu (2011) tarafından yapılan bir başka çalışma, Moringa oleifera’nın Nijerya’daki endüstriyel tarım ham maddesi olarak yatırım, üretim ve pazarlamasındaki kritik konuları ele alır. Moringa’nın ekonomik açıdan değerlendirilmesi, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki kırsal kalkınma ve sürdürülebilir tarım uygulamaları için önem taşır (Ojiako, F. O., et al., 2011).
Türkiye’de Moringa Oleifera Araştırmaları
Öztürk, Köse, Ateş ve Yarılgaç (2022) tarafından yapılan çalışma, Türkiye’nin Giresun bölgesinde yetiştirilen Moringa oleifera’nın fenolik bileşikler, flavonoidler ve antioksidan aktivitesi üzerine odaklanır. Bu çalışma, Moringa’nın farklı coğrafi koşullardaki biyoaktif bileşenlerinin varyasyonunu gösterir ve bu konudaki araştırmalar için temel oluşturur (Öztürk, B., et al., 2022).
Güney Afrika’daki Üretim ve Tüketim
Mashamaite, Pieterse, Mothapo ve Phiri (2021) ise, Moringa oleifera’nın Güney Afrika’daki üretimi, yetişme koşulları ve gıda kaynağı olarak tüketimi üzerine bir inceleme sunar. Bu çalışma, Moringa’nın bölgesel adaptasyonu ve çeşitli iklim koşullarında nasıl yetiştirileceği konusunda önemli bilgiler sağlar (Mashamaite, C. V., et al., 2021).
Moringa Oleifera’nın Yetiştirilmesi İçin Reçete
- Tohum Ekimi
- Hazırlık: Moringa Oleifera tohumları, iyi drene edilmiş, kumlu-tınlı topraklara ekilmelidir. Tohumların çimlenme oranını artırmak için, tohumları 24 saat boyunca ılık suda bekletmek faydalı olabilir (Gandji et al., 2018).
- Ekim: Tohumlar, yaklaşık 1-2 cm derinliğe ekilmelidir. Ekimden sonra, toprak nemli tutulmalı ancak aşırı sulamadan kaçınılmalıdır (Mallenakuppe et al., 2015).
- Bakım ve Büyüme
- Sulama: Moringa, kuraklık koşullarına dayanıklı bir bitki olmasına rağmen, düzenli sulama genç bitkilerin sağlıklı büyümesini destekler. Ancak, aşırı sulama kök çürümesine yol açabilir, bu nedenle toprağın iyi drene edilmesi önemlidir (Gandji et al., 2018).
- Budama: Bitki 1.5-2 metre yüksekliğe ulaştığında, yan dalların gelişimini teşvik etmek için ana gövdenin üst kısmı budanmalıdır. Budama, bitkinin daha gür olmasını sağlar ve yaprak verimini artırır (Leone et al., 2015).
- Hasat
- Yaprak Toplama: Yapraklar, bitki henüz gençken toplanabilir. Yaprakların besin değeri, kurutulduktan sonra da korunur, bu nedenle taze veya kurutulmuş şekilde kullanılabilirler (Leone et al., 2015).
- Kurutma: Yaprakları kurutmak için, doğrudan güneş ışığından koruyarak havadar bir yerde serin ve kuru bir ortamda saklamak gerekir. Bu, yaprakların renk ve besin değerlerini korumasına yardımcı olur (Kılıç & Kılıç, 2023).
- İşleme ve Saklama
- Yaprak İşleme: Kurutulmuş yapraklar toz haline getirilebilir. Bu toz, çeşitli yiyecek ve içeceklerde besin takviyesi olarak kullanılabilir (Leone et al., 2015).
- Saklama: Moringa yaprak tozu, serin ve kuru bir yerde, hava almayan kaplarda saklanmalıdır. Böylece uzun süre tazeliğini koruyabilir (Kılıç & Kılıç, 2023).
Moringa Oleifera’nın Yetiştirilmesi İçin Tarif
Tohum Hazırlığı ve Ekimi
- Tohum Hazırlığı: Emongor (2009) ve Gandji et al. (2018) tarafından belirtildiği gibi, Moringa Oleifera tohumları, ekimden önce 24 saat boyunca ılık suda bekletilmelidir. Bu işlem, çimlenme oranını artırır.
- Ekim: Tohumlar, 1-2 cm derinliğe ekilmelidir. Mallenakuppe et al. (2015) ve Thapa, Poudel, & Adhikari (2019) tarafından vurgulandığı üzere, Moringa, iyi drene edilmiş, kumlu-tınlı topraklarda en iyi sonuçları verir.
Bakım ve Büyüme
- Sulama: Gandji et al. (2018) ve Ojiako, Adikuru, & Emenyonu (2011) tarafından belirtilen üzere, Moringa’nın düzenli olarak sulanması genç bitkilerin sağlıklı büyümesini destekler. Ancak, aşırı sulama kök çürümesine yol açabilir.
- Budama: Leone et al. (2015) ve Öztürk et al. (2022) çalışmalarına göre, bitki 1.5-2 metre yüksekliğe ulaştığında, yan dalların gelişimini teşvik etmek ve hava akışını artırmak için budama yapılmalıdır.
Hasat
- Yaprak Toplama: Mashamaite et al. (2021) ve Yücel & Tolon (2022) tarafından belirtilen şekilde, yapraklar, bitki henüz gençken toplanabilir. Yaprakların besin değeri, kurutulduktan sonra da korunur.
- Kurutma: Kılıç & Kılıç (2023) tarafından önerildiği gibi, yaprakları kurutmak için, doğrudan güneş ışığından koruyarak havadar bir yerde serin ve kuru bir ortamda saklamak gerekir.
İşleme ve Saklama
- Yaprak İşleme: Leone et al. (2015) ve Nouman et al. (2014) çalışmalarına göre, kurutulmuş yapraklar toz haline getirilebilir ve çeşitli yiyecek ve içeceklerde kullanılabilir.
- Saklama: Yaprak tozu, Kılıç & Kılıç (2023) tarafından önerildiği üzere, serin ve kuru bir yerde, hava almayan kaplarda saklanmalıdır.
Sonuç
Moringa Oleifera, besin zenginliği ve çeşitli kullanım alanları ile dikkat çeken, tropikal ve subtropikal bölgelerde yetişen bir bitkidir (Mallenakuppe et al., 2015). Bu bitkinin yetiştirilmesi ve işlenmesi, hem tarımsal hem de beslenme açısından önem taşır. Moringa Oleifera’nın yetiştirilmesi, tohumların ekilmesi ile başlar. Tohumlar, iyi drene edilmiş, kumlu-tınlı topraklarda daha iyi sonuç verir (Gandji et al., 2018). Bitki, genellikle doğrudan toprakta ekim veya fidan olarak yetiştirilir. Moringa’nın hızlı büyümesi ve kuraklık koşullarına dayanıklılığı, düşük su gereksinimi olan bölgelerde yetiştirilmesi için ideal koşullar sunar (Mallenakuppe et al., 2015).
Bitkinin bakımı, düzenli sulama ve gerektiğinde budama işlemlerini içerir. Moringa, aşırı sulamadan kaçınılarak yetiştirilmelidir, çünkü fazla su kök çürümesine yol açabilir (Gandji et al., 2018). Budama, hava akışını ve ışık penetrasyonunu artırarak bitkinin sağlıklı büyümesini destekler. Moringa yaprakları, en değerli kısmıdır ve çeşitli biçimlerde işlenebilir. Yapraklar, genellikle taze veya kurutulmuş olarak tüketilir. Kurutma işlemi, yaprakların besin değerini korurken, uzun süreli saklama imkanı sağlar (Leone et al., 2015). Kurutulmuş yapraklar, toz haline getirilerek çay, smoothie veya diğer yemeklerde kullanılabilir.
Yaprakların mineral ve yağ asidi bileşenleri, besin değerlerinin yüksek olmasını sağlar (Kılıç & Kılıç, 2023). Bu bileşenler, yaprakların işlenmesi sırasında korunmalıdır. Ayrıca, Moringa yapraklarından elde edilen ekstraktlar, geleneksel tıpta kullanılmak üzere hazırlanabilir (Leone et al., 2015).
Kaynakça
Emongor, V. E. (2009, August). Moringa (Moringa Oleifera Lam.): A Review. In I All Africa Horticultural Congress 911 (Pp. 497-508).
Gandji, K., Chadare, F. J., Idohou, R., Salako, V. K., Assogbadjo, A. E., & Kakaï, R. G. (2018). Status And Utilisation Of Moringa Oleifera Lam: A Review. African Crop Science Journal, 26(1), 137-156.
Gandji, K., Salako, V. K., Fandohan, A. B., Assogbadjo, A. E., & Glèlè Kakaï, R. L. (2018). Factors Determining The Use And Cultivation Of Moringa Oleifera Lam. İn The Republic Of Benin. Economic Botany, 72, 332-345.
Kılıç, S., & Kılıç, M. (2023). Moringa Oleifera Bitki Yaprağının Mineral Ve Yağ Asidi Bileşenlerinin Belirlenmesi. Eurasian Journal Of Biological And Chemical Sciences, 6(1), 22-25.
Leone, A., Spada, A., Battezzati, A., Schiraldi, A., Aristil, J., & Bertoli, S. (2015). Cultivation, Genetic, Ethnopharmacology, Phytochemistry And Pharmacology Of Moringa Oleifera Leaves: An Overview. International Journal Of Molecular Sciences, 16(6), 12791-12835.
Mallenakuppe, R., Homabalegowda, H., Gouri, M. D., Basavaraju, P. S., & Chandrashekharaiah, U. B. (2015). History, Taxonomy And Propagation Of Moringa Oleifera–A Review. Crops, 3(3.28), 3-15.
Mashamaite, C. V., Pieterse, P. J., Mothapo, P. N., & Phiri, E. E. (2021). Moringa Oleifera İn South Africa: A Review On İts Production, Growing Conditions And Consumption As A Food Source. South African Journal Of Science, 117(3-4), 1-7.
Nouman, W., Basra, S., Ahmed, M., Sıddıquı, M. T., Yasmeen, A., Gull, T., & Alcayde, M. A. C. (2014). Potential Of Moringa Oleifera L. As Livestock Fodder Crop: A Review. Turkish Journal Of Agriculture And Forestry, 38(1), 1-14.
Ojiako, F. O., Adikuru, N. C., & Emenyonu, C. A. (2011). Critical İssues İn Investment, Production And Marketing Of Moringa Oleifera As An Industrial Agricultural Raw Material İn Nigeria. J. Agric. Res. Dev, 10(2), 39-56.
Öztürk, B., Köse, M. A., Umut, A. T. E. Ş., & Yarılgaç, T. (2022). Total Phenolics, Total Flavonoids And Antioxidant Activity Of Moringa Oleifera Grown İn Different Locations Of Giresun-Türkiye. Journal Of Agricultural Faculty Of Gaziosmanpaşa University (Jafag), 39(1), 35-39.
Thapa, K., Poudel, M., & Adhikari, P. (2019). Moringa Oleifera: A Review Article On Nutritional Properties And İts Prospect İn The Context Of Nepal. Acta Sci. Agric, 3(11), 47-54.
Yücel, B., & Tolon, M. T. (Eds.). (2022). Ziraat Ve Su Ürünlerinde Kavramsal Ve Olgusal Yaklaşımlar. Akademisyen Kitabevi.
MORİNGA
Giriş
Bu çalışma, Moringa Oleifera’nın besinsel ve tıbbi özelliklerini kapsamlı bir şekilde inceleyerek, bu bitkinin insan sağlığı ve beslenmesine olan katkısını detaylandırmayı amaçlamaktadır.
Moringa Oleifera, geleneksel tıpta ve beslenme biliminde önemli bir yere sahip olan, dünya çapında tanınan bir bitkidir. Bu genel bakış, Moringa Oleifera’nın besinsel değeri, tıbbi uygulamaları ve potansiyel sağlık yararlarına odaklanmaktadır. Bu bağlamda, Mahmood, Mugal ve Haq (2010) Moringa’nın genel özelliklerini ve terapötik potansiyelini incelemiş, bitkinin doğal bir hediye olarak sunduğu faydaları ve uygulamalarını vurgulamışlardır
Stohs ve Hartman (2015) tarafından yapılan çalışma, Moringa Oleifera’nın güvenlik ve etkililik yönünden detaylı bir değerlendirilmesini sunmuştur. Bu inceleme, bitkinin çeşitli sağlık yararlarını ve güvenlik profilini detaylandırmaktadır Moyo ve arkadaşları (2011) tarafından yapılan bir çalışma, Moringa yapraklarının besin değerini karakterize etmiş ve bitkinin besleyici özelliklerini ortaya koymuştur. Bu araştırma, Moringa’nın zengin besin içeriğine dair kapsamlı bilgiler sunmaktadır
Gopalakrishnan, Doriya ve Kumar (2016) tarafından yapılan bir gözden geçirme, Moringa Oleifera’nın besinsel önemi ve tıbbi uygulamalarına ışık tutmuştur. Bu çalışma, bitkinin sağlık üzerindeki çeşitli olumlu etkilerini ve kullanım alanlarını ele almıştır. Fahey (2005) ise Moringa Oleifera’nın tıbbi kanıtlarını inceleyerek, bitkinin beslenme, terapötik ve profilaktik özelliklerine dair derinlemesine bir değerlendirme yapmıştır. Bu çalışma, Moringa’nın sağlık üzerindeki geniş etki spektrumunu gözler önüne sermiştir. Bu çerçevede;
Besin Değerinin Anlaşılması: Moringa’nın yüksek besin değeri, özellikle yapraklarında bulunan vitaminler, mineraller ve antioksidanlar, geniş çapta incelenmiştir. Moyo ve arkadaşlarının (2011) yaptığı çalışma gibi araştırmalar, Moringa yapraklarının besin profilini detaylandırmakta ve bu bitkinin gıda güvenliği ve beslenme açısından önemini vurgulamaktadır.
Tıbbi ve Terapötik Potansiyel: Moringa’nın sağlık üzerine olan etkileri, çeşitli çalışmalarla belgelenmiştir. Stohs ve Hartman’ın (2015) incelemesi gibi çalışmalar, Moringa’nın güvenlik ve etkililik profilini sunmakta, anti-inflamatuar, anti-ülseratif ve hatta hipotansif etkiler gibi çeşitli terapötik faydalarını ortaya koymaktadır.
Geleneksel Kullanım ve Modern Araştırmaların Entegrasyonu: Geleneksel tıpta yüzyıllardır kullanılan Moringa’nın modern bilimle entegrasyonu, Fahey (2005) gibi araştırmacılar tarafından ele alınmıştır. Bu çalışmalar, geleneksel kullanımı bilimsel kanıtlarla destekleyerek, Moringa’nın sağlık ve beslenme alanındaki potansiyelini daha iyi anlamamıza yardımcı olmaktadır.
Küresel Sağlık ve Beslenme Sorunlarına Katkı: Moringa, özellikle besin yetersizliği ve kronik hastalıkların yaygın olduğu bölgelerde, beslenme ve sağlık sorunlarına çözüm sunma potansiyeline sahiptir. Bu bağlamda, Gopalakrishnan, Doriya ve Kumar’ın (2016) yaptığı gibi araştırmalar, Moringa’nın küresel sağlık ve beslenme sorunlarına katkıda bulunabilecek önemli bir kaynak olduğunu göstermektedir.
Moringa Oleifera Tarifi: Moringa Yapraklı Smoothie
Malzemeler:
- 1 avuç taze Moringa yaprakları (Winarno, F. G. (2018). Tanaman Kelor (Moringa oleifera): Nilai Gizi, Manfaat, dan Potensi Usaha. Gramedia Pustaka Utama.)
- 1 olgun muz
- 1/2 bardak taze ananas parçaları
- 1/2 bardak su veya badem sütü
- 1 yemek kaşığı bal (isteğe bağlı)
- Buz küpleri (isteğe bağlı)
Yapılışı:
- Moringa yapraklarını iyice yıkayın ve saplarından ayırın.
- Bir blendera muz, ananas, Moringa yaprakları, su veya badem sütü ve balı ekleyin.
- Karışım pürüzsüz olana kadar yüksek hızda blenderdan geçirin.
- İsteğe göre buz ekleyip birkaç kez daha karıştırın.
- Hemen servis yapın.
Moringa Oleifera Reçetesi: Kan Dolaşımı İçin Moringa Çayı
Malzemeler:
- 1 tatlı kaşığı kurutulmuş Moringa yaprakları (Adji, A. S., Atika, N., Kusbijantoro, Y. B., Billah, A., Putri, A., & Handajani, F. (2022))
- 1 bardak kaynar su
- Bal veya limon (isteğe bağlı)
Yapılışı:
- Kurutulmuş Moringa yapraklarını bir çay süzgecine koyun.
- Üzerine kaynar suyu dökün ve yaklaşık 5-10 dakika demlenmeye bırakın.
- Çayı süzgeçten geçirerek bir fincana alın.
- İsteğe göre bal veya limon suyu ile tatlandırabilirsiniz.
- Sıcak olarak tüketin.
Bu tarifler, Moringa Oleifera’nın besin değeri ve sağlık üzerindeki olumlu etkilerini dikkate alarak hazırlanmıştır. Moringa yaprakları, içerdikleri besinler sayesinde sağlıklı bir beslenme düzenine katkıda bulunabilir ve özellikle kan dolaşımını destekleyici özelliklere sahip olabilirler. Bununla birlikte, herhangi bir sağlık sorunu için tıbbi tedavi veya diyet değişikliği yapmadan önce uzman bir sağlık profesyoneline danışılması önemlidir.
Tartışma, Sonuç Öneriler
Bu tartışma, daha önce sunulan Moringa Yapraklı Smoothie ve Kan Dolaşımı İçin Moringa Çayı tariflerinin, Moringa Oleifera’nın besin değeri ve sağlık yararlarına dair literatür ışığında eleştirilmesi ve desteklenmesi amacıyla yapılmıştır.
Besinsel Değer ve Tüketim Şekilleri: Rahmayanti, Ningtyias ve BAROYA’nın çalışması, Moringa yapraklarının protein ve demir içeriğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, smoothie tarifimizdeki taze Moringa yapraklarının kullanımı, önemli besin ögelerinin alımını artırabilir (Rahmayanti vd.,2018)
Sağlık Yararları ve Kullanım Yöntemleri: Ibrahim, Telep ve Hemed’in çalışması, Moringa yaprak ekstresinin ve Linseed yağının piroksikam ile indüklenmiş mide ülserlerini iyileştirmede etkili olduğunu göstermektedir. Bu, Moringa çayı tarifimizin mide sağlığı üzerinde olumlu etkileri olabileceğini desteklemektedir (Ibrahim, H. A., Telep, N. A., & Hemed, M. M. (2019)) Kültürel ve Gastronomik Değerlendirme: Wirawan, Supartini ve Sudiana’nın çalışması, Moringa yapraklarına dayalı gastronomik turizmi ele almakta ve bu bitkinin kültürel değerine vurgu yapmaktadır. Bu, smoothie ve çay tariflerimizin, Moringa’nın hem geleneksel hem de modern mutfaklarda kullanımının çeşitliliğini göstermesi açısından önemlidir (Wirawan, P. E., Supartini, N. L., & Sudiana, I. M. (2022))
Besinsel Çeşitlilik: Smoothie tarifi, Moringa’nın besinsel çeşitliliğini vurgulamak için faydalı bir yöntem sunmakta; ancak, bazı çalışmalar Moringa’nın işlenmiş formdaki besin değerinde azalma olabileceğine dikkat çekmektedir. Bu nedenle, taze yaprakların kullanımı besin değerini maksimize etmek açısından önemlidir.
Sağlık Etkileri: Moringa çayının sağlık yararları, özellikle mide sağlığına olumlu etkileri desteklenmekle birlikte, bu etkilerin insanlar üzerindeki etkisi daha fazla araştırılmaya ihtiyaç duyar. Ayrıca, her iki tarifin de belirli sağlık sorunlarına yönelik tıbbi tedavilerin yerini alması beklenmemelidir. Sonuç olarak, bu tarifler Moringa’nın besinsel ve sağlık yararlarını destekleyen bir kullanım sunarken, bitkinin tüm potansiyel faydalarını ve kullanım şekillerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Kaynakça
Mahmood, K. T., Mugal, T., & Haq, I. U. (2010). Moringa oleifera: a natural gift-A review. Journal of Pharmaceutical Sciences and Research, 2(11), 775.
Stohs, S. J., & Hartman, M. J. (2015). Review of the safety and efficacy of Moringa oleifera. Phytotherapy Research, 29(6), 796-804.
Moyo, B., Masika, P. J., Hugo, A., & Muchenje, V. (2011). Nutritional characterization of Moringa (Moringa oleifera Lam.) leaves. African Journal of Biotechnology, 10(60), 12925-12933.
Gopalakrishnan, L., Doriya, K., & Kumar, D. S. (2016). Moringa oleifera: A review on nutritive importance and its medicinal application. Food science and human wellness, 5(2), 49-56.
Fahey, J. W. (2005). Moringa oleifera. A review of the medical evidence for its nutritional, therapeutic and prophylactic properties Part I. Trees for life Journal.
Adji, A. S., Atika, N., Kusbijantoro, Y. B., Billah, A., Putri, A., & Handajani, F. (2022). A review of Leaves and Seeds Moringa oleifera Extract: The potential Moringa oleifera as Antibacterial, Anti-Inflammatory, Antidiarrhoeal, And Antiulcer Approaches To Bacterial Gastroenteritis. Open Access Macedonian Journal of Medical Sciences, 10(F), 305-313.
Dalhoumi, W., Guesmi, F., Bouzidi, A., Akermi, S., Hfaiedh, N., & Saidi, I. (2022). Therapeutic strategies of Moringa oleifera Lam.(Moringaceae) for stomach and forestomach ulceration induced by HCl/EtOH in rat model. Saudi Journal of Biological Sciences, 29(6), 103284.
Ibrahim, H. A., Telep, N. A., & Hemed, M. M. (2019). Moringa (Moringa oleifera) Leaves’ Extract and Linseed (Linum usitatissimum) Oil Ameliorate Piroxicam Induced Gastric Ulcers in Male Rats. Zagazig Veterinary Journal, 47(4), 419-431.
Wirawan, P. E., Supartini, N. L., & Sudiana, I. M. (2022). Moringa Leaf-Based Gastronomic Tourism in Taro Village, Gianyar, Bali. International Journal of Social Science and Business, 6(4).
Winarno, F. G. (2018). Tanaman Kelor (Moringa oleifera): Nilai Gizi, Manfaat, dan Potensi Usaha. Gramedia Pustaka Utama.
Rahmayanti, E. A., Ningtyias, F. W., & BAROYA, N. M. Kadar Protein, Zat Besi dan Uji Kesukaan Sosis Tempe dengan Penambahan Tepung Daun Kelor (Moringa oleifera)(Protein Levels, Iron Level, and Preferred Test of Tempeh Sausage by Adding Moringa Leaf Powder (Moringa oleifera)).
